Маккажўхорининг пуфаксимон қоракуя касаллиги ва унга қаршикураш

 Маккажўхориэкинидазамбуруғ, бактерия, вирусларвужудгакелтирадиганкасалликларнинг 70 данортиқ тури маълум.

Пуфаксимонқоракуя – (Ustilagomaydis)(DS) Corda. UstilagozeaeUnger. замбуруғитуғдиради. Замбуруғҳавоорқалиюқиб, маккажўхорисўтаси, попуги, пояси, баргивабаъзанилдизибўғзинизарарлайди. Касалланганорганлардаоқимтирдоғҳосилбўлиб, турликатталикдагипуфаккаайланади. Ўсимликяхширивожланмайди.

Касалликмаккажўхориэкилганбутунҳудудлардаучрайди. Маккажўхориўсимлигининг 3-4 чин барглидавридакасалликкузатилабошлайди. Механик йўлбиланўсимликтанасигаетказилганзарар, яъникесилганёкитанасидаочилганқисмларданкасалликомилинингкиришибиланюқабошлайди. Касалликкеласийилдакасаллангантупроқваўсимликқолдиқлариданюқади. Қумливаиссиқтупроқларда 8 йиляшовчанлигинисақлабқолаолади. Касалликкачалинганўсимликқолдиқлариниейдиганҳайвонларнингҳазмқилишдаражасидантириклигинийўқотмаганлигиучун, чорваҳайвонлариданчиқадигангўнгбилантакрорандалагақайтади. Касалликнингривожланишидаёғингарчиликаҳамиятгаэга. Ёғингарчиликёздабўлса, касалликкўпкузатилади. Ёғингарчиликдансўнгқуруққуёшлиёкиенгилбулутликунларкасалликнингривожланишигасабабчибўлади.

Қурғоқчилҳудудлардамосбўлмаганусулларбиланамалгаоширилгансуғоришҳамкасалликничақиради. Касалликнингюқишиучунқулайиссиқлик 18-21 °C ҳисобланади. Касалликшаклланишибирёкибирнечаҳафтадавомэтишимумкин. Ҳадданташқарикўпазотлиўғитёкиқишлоқхўжалигиўғитифойдаланилганмайдонлардакўпроқкузатилади.

Зарари Ўсимликнингбутунтупроқусткиқисмида: барг, поя, сўта, попукваэркакгуллардакузатилади. Буқисмлардабўртмаларҳосилбўлади. Бўртмаларолдинқаттиқпорлоқ, кулрангоқранглизарбиланқопланган. Ривожланган сари зарсарғаяди, устидаёрилишюзагакеладиваичидамавжудқорачангшаклидаспораларатрофгатарқалади. Иқлимшароитларига, туригаваўсимликдамавжудбўлганжойгабоғлиқбўлиббўртматурликатталиккаэга. Сўта, рўваквабўғимларгакўпроқзараретказади. Эртадаврдагикучлиюқишўсимликнингнобудбўлишигавасўтачиқмаслигигасабабчи бўлади. Маҳсулотнингсифатипасайиб, ҳосилкамаяди.

Қаршикураш Маҳаллийчора-тадбирлар Касалликкузатилганжойлардакамида 3-4 йилмаккажўхориэкмасликлозим. Алмашлабэкишамалгаоширилишизарур. Сертификатлиуруғларвачидамлитурларданфойдаланишзарур. Жудаэртаважуда кеч экмаслик, кўпазотлиўғитданфойдаланмаслик, чопиқишларинивақтидавамувофиқусулбиланамалгаоширишзарур. Ўсимликказарарберувчивамаккажўхориучунсозланмаганўсимликларга урилибзараретказувчиёмғирлабсуғоришусулиданфойдаланмасликзарур. Ўсимликларнингяраланишимуҳимбўлганиучунҳашаротларгақаршикурашишлозим. Чангсимонқоракуяхалтачалариривожланмасданкесибйўққилиниши, касалликли ўсимликқолдиқларивабўртмалари (галлар) жудачуқургакўмилишиёкиоловдакуйдирилишилозим. Кимёвийкураш Касалликкақаршитаъсирликимёвийкурашусулимавжудэмас.

Наманган вилоят Ўсимликлар карантини ва химояси бошқармаси инспектори Я.Турсунбоев