Мевали дарахтларда учрайдиган Калифорния қалқондори зараркунандасива кураш чоралари
Зарари. Мевалидарахтлар, резавормева, буталарваманзаралиўсимликларгазараретказади. Калифорния қалқондорикўпайибкетгандадарахтпўстлоғиузунасигаёрилиб, шохларнивабутундарахтларниқуритибқўяди, мевалардагиширанисўриб, тўққизилдоғтуширади. Мевалидарахтнинингшох, новда, барг, дарахтпўстлоғи вамеваларнизарарлайди. Натижададарахтларкамхосилберади, ёшдарахтларқурибқолади.
Таърифи. Қалқониюмалоқ, анчагинаяпалоқ, очжигар ранг, кул ранг тусдабўлиб, диаметри 1,0–1,5мм дан 2мм гача. Қалқоннингчетлариўртасиганисбатаночтусдабўлиб, эркагинингқанотибиржуфтбўлади. Ёшличинкасиозиқ лана бошлагандаоқимтирширачиқаради, буширакейинчаликқалқонгаайланади.
Ҳаётдаври. Биринчиёшличинкаларишохвановдалардагиқалқоностидақишлайди. Баҳорда, дарахткуртакларибўртабошлагандаозиқланишнибошлайдивапўстташлаб, жинсийетукурғочиваэркакзотларгаайланади. Урчиганурғочизот 1 ой етилгач 100–120 тадантирикличинкалартуғабошлайди. Туғилган «дайди» личинкаларқалқоностиданчиққандансўнг, бирнечасоатдавомидадарахтбўйлабтарқалибпўстлоқвамеваларгаёпишганҳолдаўзигақалқонясайбошлайди. Озиқланишидавомидапўстташлабиккинчиёшгаўтганличинкаларжинсийетукурғочиваэркакзотларгаайланадива 2-авлод «дайди» личинкаларипайдобўлади. Шу тариқайилдавомида 3–4 та авлодберади. Одатдаҳарбиравлодданбиринчиёшличинкаларнингбирқисмиқишлашгақолади. Кўчатвазарарланганмеваорқалижойданжойгатарқалади.
Уйғунлашганкурашчоралари. Эртакўкламдабуталганшоҳвановдаларниёқиш, дарахтлартанасинитозалаб, эскипўстлоқларниёқиш, дарахттанасиниоқлаш, боғларниёшартириш. Мавсумвақтидатухумданчиққанқалқондорларсонинибилишучундиаметри 3–5 см бўлганшохларгаёпишқоқтарафинитепагақилганҳолдамаҳкамқилиб скотч (ёпишқоқтасма) боғланади. Агармаҳкамбўлмаса, ёшқалқондорличинкалартагиданўтибкетади. Бирбоғдакамида 10та дарахтнинг 2 та шохигаскотчнибоғлабчиқилади. Ҳарҳафтадаянгискотчгаалмаштирилади. Ҳарбиржойдаскотчгаёпишибқолганқалқондорларнисанаб, ёшқалқондорларниқачонкўпайишинианиқлашмумкин. Скотчдагиқалқондорларсонига
қараб пестицид биланишловўтказишбелгиланади. Кимёвийишловлар алқондорларнингбиринчиёшличинкаларикўпайгандаврдасепилади. Куртакларбўртишвақтидаёғливоситаларниқишлаётганзараркунандаларгақаршипуркашэнгсамаралиҳисобланади.
Курашчоралари. Куртакларбўртишвақтида минерал мойларбилантаркибидахлорпирифосёкидиазинонбўлганпрепаратларниаралаштирибишловберилади. Вегетация давридаэсатаркибидадельтаметрин, диметоат, имидоклоприд, лямбдациголотрин, малатионвахлорпирифосбўлганпрепаратларбиланишловберилади.
Кимёвийусул: 1. Овипрон (нефтмойлари) – 15л/га; (Алипро, Препарат №30). Баҳордакуртакларбўртишвақтидаишловберилади. Ушбу мойлипрепаратларгақуйидагиларниқўшибсепишсамарадорликниоширади:
Адмирал 10% эм.к – 0.5-0.7 кг/га
Апплауд 25% н.кук – 1кг/га
Пиринекс 48% эм.к – 2 л/га (Барон)
Суми-альфа 5% эм.к – 0.5 л/га (Эсфен-Альфа 5%)
- Апплауд 25% н.кук – 1кг/га; Дайди личинка давридафойдаланилади.
- Адмирал 10% эм.к – 0.5 кг/га; Дайди личинка давридафойдаланилади.
- Би-58-янги 0,8-2,0 л/га (Блитц, Данадим Эксперт, Димет);
- Карбофос, 50% эм.к – 1,0-3,0 л/га (Фуфанон).
Наманган вилоят ўсимликлар карантини ва химояси боқармаси инспектори: Э.Усмонов