Қулупнайни плёнка остидаетиштиринг, ерта мўл хосил олинг.
Кейинги йилларда республикамизда қулупнай экин майдонлари тез суръатларда кенгаймоқда. Чункиқулупнаймевалиўсимликларичидаэнгэртапишадиган, яънимавсумнингилкмевасидир. Янги териболинганмевасижуда мазали вахушбўйбўлиб, таркибида 4–11% қандмоддаси, 0,28–1,6% кислоталар, 37–130 мг/% Свитамини, енгилҳазмбўладигантемир, фосфор, калий, кальций тузларивабошқавитаминлармавжуд.
Қулупнайниэртаетиштиришмақсадида, қулупнайзорларгакичикҳажмлисимли каркас устини плёнка биланёпиб, ҳосилиэртаетилишигаэришилмоқда. Ушбу усулреспубликамизнингТошкент, Фарғона, Наманган вабошқабирқаторвилоятларидакенгтарқалган.
Ҳосилниэртаетиштиришучун февраль ойибошидақулупнайзордаузунлиги 10–20 метрдан 40–60 метргача, қаторораси 70 см, кенглиги 2 қаторолинса 140 см, 3 қаторбўлса 210 см вабаландлиги 40-50-60 см юқориқилибсимли каркас тайёрланиб, унингусти полиэтилен плёнка биланёпилади.
Плёнка остидаҳавоҳароратинингкўтарилишибиланўсимликривожланабошлайди, ҳавоҳарорати +10–15оС га чиққандақулупнайбаргларибўйкўтаради. Қулупнайбаргларитўлиқривожлангач, кундузкунлариҳавонингилиқкунларитуннелнингиккитомониочиб, кечгаяқинёпибқўйилади.
Февраль ойиохири март ойибошидақулупнайтупларидагулларишаклланиб, секин-астагуллайбошлайди. Бувақтдаҳавонингҳароратиюқорибўлишибоисплёнкаларнингбиртомони каркас устигакўтарибқўйилади, кечгатомонэсаёпибқўйилади. Мақсадбаҳоргиқисқамуддатлиаёзлисовуқгулларгашикастетказмаслигикерак. Март ойинингучинчиўнкунлигиданплёнкаларэрталабочибқўйилиб, кечгатомонёпибтурилади.
Ҳавонингҳароратибирмеъёрдаиссиқбўлса, плёнкаларолибташланади.
Плёнкаларолинмаганвақтда плёнка ичидаҳавоюришмаслигисабаблиқулупнайгулларитўлачангланмайди, мевасисифатсизбўлади. Қулупнаймевасинингетилишинитезлаштиришучункўкламда плёнка ёпишмуддатикаттааҳамиятгаэга. Юқори агротехника (суғориш, бегонаўтларгақаршикурашиш, гулларнингчангланишинормалўтишигаимконяратиш) қоидаларигаамалқилингандаҳосилкўпаяди, гуллашвамеванингетилишитезлашади.
Плёнка остидаҳарораткўтарилишибилантупроқданамликкамаяди, ўсимликнисувгабўлганэҳтиёжиошади. Бувақтдаалбаттақулупнайзорсуғорилади.
Қулупнайтупларида вегетация бошлангач минерал ўғитлардан соф ҳолда 60–80 кг азот, 30–45 кг фосфор солинади.
Плёнка остидақулупнайҳосилиодатдаги, яъниочиқдагиқулупнайганисбатан 10–15 кун олдинпишадиҳамда 15–20% ҳосилдорлигикўпбўлади. Иқтисодийсамарадорлиги 10–15 фоизгаошади.
Плёнка остида “Память Шредера”, “Узбекистанская”, “Ўзбекистонгўзали”, “Баунтифул”, “Редгоунтлет” навлариниетиштиришмумкин.
Меватерими об-ҳавошароитигақараббошланади, лекинфарқ 8–10 кунданошмайди. Одатда, дастлабкимеваларгуллашбошлаганидан 25–30 кун ўтгачпишади. Сурхондарё, Қашқадарёвилоятларинингжанубийтуманларидабаҳорэртакелганда, қулупнай апрель ойинингохирида, тоғливашимолийтуманлардаэса, май ойинингбошидапишади. Умуман, бутун май ва июнь бошлариқулупнайтеримидавриҳисобланади.
Меваларнингйириклигиваҳосилдорлигигақарабҳосилйиғиболинади. Ҳосилдорликқанчаликюқоривамевалариқанчаликйирикбўлса, уларнитериболишшунчаликтезлашади. Қийғоспишгандаврдакунораваораданикки кун ўтказибтериболиш, меванингпишиб, эзилибкетишигайўлқўймасликлозим.
Меваларниҳавоқуруқ, иссиқбўлганкунлариэрталаб, шудрингикетгачвакечқуруниссиқпасайганда, ҳавобулутликунлариэсакун бўйитеришмумкин. Мева банди биланузилади. Мевасигатегибкетмасдан, бандиниушлаб, тирноқбиланчилпиболишкерак. Эти анчақаттиқбўлган (Зенга-Зенганавабошқ.) навларнибандсизузиболишмумкин.
Меватеришучун 2–2,5 кг мевасиғадигансаватёки 40×25, 50×30 см. ли яшикларзарур. Касалтекканвашикастланган (эзилган) меваларалоҳидаидишгатерилади. Агармеватерилганкуниистеъмолқилинмайдиганвақайтаишланмайдиганбўлса, совутгичгақўйиб, икки-уч кун сақлашмумкин.
Ҳосилйиғиболинганданкейингипарваришигаалоҳидааҳамиятберишзарур. Будаврдаўсимликкелгусийилҳосилигатайёрланади, ҳосил куртаги шаклланади, илдизсистемасиянгиланади, янгибарглар, ер усткиқисми (шохчавановдалар) пайдобўлади, илдиздаэсакелгусийилҳосилиучунозиқмоддаларжамғарилади.
Ҳосилтеримидавридатупроқнингҳадданзиёдзичлашибкетиши, намликваозиқнингетишмаслиги, мўйловчаларнингкўпайишиўсимликнингҳолдантойиши, касалликвазараркунандаларданшикастланиши – буларнингбарчасиўсимликнинг тез қариб, келгусийилҳосилинингпасайишигаолибкелади. Шунингучунэкинмеваситерилгачқаторораларидарҳолчуқурюмшатилиши, ўтоққилиниб, ўғитберилишивасуғорилишизарур.
Минерал ўғитсифатида (ҳар 1 гектар ерга 100–200 кг) аммиакли селитра ва суперфосфат солинади.
Наманган вилоятўсимликлар карантини ва химояси бошқармаси инспектори: Усмонов Элёр