Карам кўчати кассалликлари
Карам кўпистеъмолқилинадигансабзавотларданбириҳисобланади. Карамникўпгинаовқатларгаишлатишади, чунки у тўйимли шу биланбиргаэсакалориясиҳампаст бўлади. Карам кўчатлариетиштиришдавомидатурлихилкасалликларгачалинишимумкин:
- Қорасонкасаллиги– букасалликоқбош карам, гулкарам, редиска вабутгулдошлароиласигамансуббошқаэкинларидаучрайди. Кўчатда у унибчиққанидан то тўла-тўкисшаклланиболгунчапайдобўлади. Бунда кўчатнингилдизбўйинчасиқорайиб, чирийди, сўлийдивасарғаяди. Каттаёшдагикўчатдаилдизбўйинчасиқорайиб, ингичкатортади, поясиқийшайиб, илдизпаренхимасиемирилади. Ўсимликларнингилдизсистемасияхширивожланмайди. Касалликқўзғатувчиларитупроқда, ўсимликқолдиқларидақишлабқоладиганзамбуруғларёкибактерияларидир.
- Уншудрингкасаллиги– кўчатлар, уруғликлар, карам бошлари, бутгулдошларнингилдизмеваларнизарарлайди. Кўчатлардабукасалликуруғпаллаларибиланбаргларинингусткитомонларидатарқоқоқиш-сариқдоғлар, пасткитомониданэсаюмшоқоқғуборнипайдобўлишибиланбошланади. Касалланганўсимликларўсишданқолади, баъзидаэсачириб, қурибкетади. Экинларниқалинўсишиванамликникўпбўлишибукасалликнингзўрайишигайўлочади. Даладабукасаллик, асосан, пасткиқарибарглардақизғиш-сарғишдоғларинипайдобўлишибиланбошланади.
- Қорадоғкасаллиги– асосан карам уруғлари, шунингдек, карам баргларинизарарлайди. Касаллангануруғларэкилганидаунибчиқишибиланулардақорайўллар, доғларвазамбуруғмитселийларпайдобўлади. Натижада, ёшниҳолларқурибкетади. Ўсимликларанчаўсибқолганидазарарланса, карам бошларинингусткибаргларидатўп-тўпқорадоғлар, гулкарамбошларидаэсачириб, қўнғиртусгакирганжойларпайдобўлади. Уруғликэкинларнингпояларибиланқузоқларибахмалсимонқорағуборбиланқопланиб, буришадивақурибқолади, уруғияхшиетилмайди. Намликнингкўпваэкинларнингқалинбўлишикасалликнингпайдобўлишигақулайшароитяратади.
- Томирбактериози– букасалликкачалинганэкинмайсаларинингуруғпаллалариоқарибқолишиникузатишмумкин. Бундайкасалликбилан, айниқса, уруғликдакўпкузатилади. Бунда зарарланган карам пояларияхширивожланмайди, қузоқларизарарланиб, уруғларимайдавамажақбўлади. Инфекция манбаи – касалликюққануруғваэкишучунмўлжалланган карам ўзаклари, экинйиғиболинганданкейинқоладиганқолдиқлар. Вегетация давридабактериялар, шамол, ёмғирваҳашоротларёрдамидатарқалади.
- Мозаика– букасалликвирусларёрдамидабошланадивакўчатлардаоқишдоғларнингпайдобўлишибиланнамоёнбўлади. Шунингдек, ўсимликнингтўқимасибирозсарғаяди, томирларнингатрофиэсаяшилранггакирадивабаргибуришибқолади. Бунда ўсимликёмонривожланадиватупгулчиқармайди. Агаркасалликавжолганбўлса, баргларисўлибқоладиватўкилибкетади. Ушбу касалликнингвируси карам ўзакларивауруғларида, шунингдек, бегонаўтлардаҳамсақланибқолади. Касалликўсимликширасивасўрувчиҳашоротларёрдамидатарқалади.
Наманган вмлояти Ўсимликлар Карантини ва химояси бошқармаси инспектори: Абдумуталов Муслимбек