Иссиқхонадаги ширин ва аччиқ қалампирнинг трипс зараркунандасига қарши курашиш

Трипслар (Thrips tabaci Lindeman) кенг тарқалган бўлиб, кўпгина ўсимликларда учрайди. Улар пиёз, кўк пиёз, оқ бош карам, иссиқхонада етиштирилган қалампир (ширин, аччиқ) зараркунандалари ҳисобланади. Трипслардан зарарланиш аломатлари.

Ейилган жойларда унча катта бўлмаган оқ-кумуш рангдаги доғлар пайдо бўлади. Доғлар аввал барг томирлари бўйлаб, сўнгра бутун барг юзасида пайдо бўлади. Доғларда майда майда хиралашган қолдиқ гувалачалар кўринади. Зарарланган барглар сарғаяди, вақтдан олдин қуриб қолади. Зараркунанда таърифи · Уррочиси 1,2 мм узунликда бўлиб, ёзги кўриниши сариқ ёки оч-жигарранг рангда, кузги кўриниши – жигарранг. · Личинкалари сариқ рангда бўлиб, оёқлари тўқроқ рангда бўлади. Ҳашоратнинг ривожланиш биологияси · Кўпайиши партеногенетикдир – эркаклари йўқ (яъни эркакларсиз кўпаяди). · Уррочилари март ўртасидан декабр ўрталаригача учрайди, личинкалари – май бошидан ноябр ўрталаригача. Бир йилда 10-12 авлод ривожланади. Уррочилари иморатларнинг, иссиқхоналарнинг турли ёриқларида, ўсимлик қолдиқларида қишлайди. · Оптималшароитда – ҳарорат 25-28 ºC бўлганда, биравлодниривожланиши 18 кун вақтниолади. Трипсларни мониторинги вахавфчегараси · Трипсларниэртароқаниқлашучуноққоғозтутилиб, устигақалампирновдаларисилтанади. Бу ҳолдапоядан личинка вакатта (етилган) трипслартўкилади. · Уррочитрипсларнианиқлашвакузатишучунсариқёпишқоқиндикаторларосилади. · 10% дан зиёдроқгулларда трипс уррочилариваличинкаларианиқланса, уларгақаршиэкинларгаишловберишни

бошлашкеракбўлади.

Трипсларгақаршихалқва органик усуллари билан курашиш – 100 г саримсоқмайдаланиб, устидан 1 л сувқуйиладивабирҳафтагадамлабқўйилади. Ҳосилбўлгандамламанисузгичданўтказиб, 10 л сувгааралаштириладиваунга 40 г суюқсовунқўшилибэкинустиданпуркалади (сепилади). – Бўймодарон (тысячелистник) баргларивагулларимайдаланади. 1 кг қуруқбўймодаронга 1 л қайноқсувқуйиб, бирсуткагадамлабқўйилади. Ундансўнгдамламанисузгичданўтказиб, 1:10 нисбатдасувгааралаштирилади (10 л бўлади) васовунқўшибэкингапуркалади. Бўймодаронданқайнатмақилибқўллансаҳамбўлади. Бунингучун 1 кг ўсимликка 1 л сувқуйилиб, паст оловда 30 минут қайнатилади. Қайнатмасовутилиб, сувгааралаштириладиваэкингапуркалади. – Трипсларнитушишиниолдиниолишучунўтинкулиниқуруқҳолидапалакустидансепибчиқишмумкин (дока, аёлларчулкисиёкишунгаўхшаганбошқаматогакулсолиниб, экинустидансилкиб, силкибсепиб (пудралаб) чиқилади). – 1 литр зардобни 10 литр сувгааралаштириб, устидан 40 мл аммиак қўшилади. Ҳосилбўлганаралашмапалакустидансепилади.

 

 

 

 

 

Наманган вилоятиЎсимликлар карантин ва химояси бошкармасиНаманган туман инспекторлари:Усмонова Эхтибор

Эгамбердиев Анваржон