Анорнинг асосий зарар кунандалар иҳамд ауларга қарши курашиш тадбирлари
Анор мевалари аҳоли томонидан суйиб истеъмол қилинади, ички ва ташқи бозорларда унга бўлган эҳтиёж ўсиб бормоқда. Кейинги йилларда Хитой, Япония, Жанубий Корея ва бир қатор Европа давлатларида юртимизда етиштирилаётган анор меваларига бўлган талаб ошиб бормоқда.Шу сабабли республикамизда анор етиштиришга катта аҳамият берилиб, экин майдонлари кенгайтирилмоқда. Анор меваларида соғлиқ учун фойдали витамин ва минераллар мавжуд. Истеъмол қилинганда инсонлар қонидаги гемоглобинни оширади, қон босимини туширади, қандли диабет касаллигига чалинган беморлар учун фойдали бўлган саноқли ширинликлардан бири саналади, шунингдек, анор шарбати иштаҳа очувчи, пешоб ҳайдовчи, оғриқ қолдирувчи, яллиғланишга қарши самарали восита ҳисобланади.Республикамиз шароитида анорга зараркунандалардан оддий ўргимчаккана, анор шираси, комсток қурти, анор мевахўри, жиддий зарар етказади. Оддий ўргимчаккана. Зарарлаган барглар дастлаб сарғаяди, кейин эса қўнғир тусга киради, дарахт кучли зарарланганда ҳосили майда, сифатсиз ва кам бўлади, ҳосилдорлик 25-30% гача камайиши мумкин. Каналар ёзнинг иккинчи ярмида жуда авж олиб кетиб, боғларга катта зарар етказади. Бундай дарахтлар кейинги йили кам ҳосил беради ва совуққа чидамсиз бўлиб қолади. Анор мевахўри. Унинг тухумдан чиққан қуртчалари анор меваларининг қобиғи, йўлдоши, эти ва данак мағзи билан озиқланади. Қуртлар озиқланаётганида меваларни ўз ахлати билан ифлослайди ва бундай мевалар чирийди. Қурт тушган меваларнинг ичи қурумсимон қора замбуруғлар билан қопланади ва улар истеъмолга ярамайдиган бўлиб қолади. Бу қурт баъзи боғларда анор ҳосилининг 20-70% ни нобуд қилади. Мавсум давомида ўртача шароитларида 5-6 та гача авлод бериб ривожланади. Анор мевасини импорт қилаётган давлатлар (Хитой, Корея ва бошқалар) анор меваларининг анор мевахўри ва бошқа зараркунандалардан тоза ҳамда сифатли бўлишига юқори даражада талаб қўймоқдалар. Анор шираси анор дарахтининг барглари, ўсаётган шохлари, гул баргчалари ва ёш мева тугунчаларига тўда-тўда бўлиб жойлашади. Ширалар барг ва шохлардаги ширани сўриши натижасида дарахтларнинг ўсиши секинлашади. Шира тушган шохларнинг учлари ва барглари кўпинча буришиб-бужмайиб қолади. Ширанинг танасидан чиққан ширин суюқлиқда барг, тугунча ва меваларни ифлослайдиган қурумсимон қора замбуруғлар пайдо бўлади. Комсток қурти. Бу ҳашарот энг хавфли ҳаммахўр зараркунандалардан бири бўлиб, Ўзбекистонда ички карантин зараркунандалар жумласига киради ва 300 хил ўсимликларни зарарлайди. Мевалидарахтлардан, айниқса, анор, беҳи, олма, нок, шафтоли, шунингдек, тут дарахтларигакучлидаражадазараркелтиради. Кўплабсабзавот-полизэкинларинизарарлаш билан бирқатордабуҳашароттўдаларинибегонаўтлардаҳамучратишмумкин. Комсток қуртианордарахтинингилдизбўғзиваунингёнидагибарчановдалари, бутоқлари, пўстлоқёриқлари, барглари, гулларивамеваларидатўда-тўдабўлибжойлашади. Бу зараркунандамевакосачасиваёрилганмеваларда, айниқса, кўпбўлиб, кучлизарарлайди.
Комсток қуртианордарахтинингилдизбўғзиёнидакавакларидапўстлоқёриқларидаергатўкилганбаргларитагидамевакосачаларидатухумҳолатидақишлайди. Бу тухумларурғочиқуртнингтанасиданажратилганмумвамомиқсимоноқғубортагигатўда-тўдабўлибжойлашади. Кўкламгиличинкалари март ойинингохири, апрелойинингбошларидатухумданчиқади. Республикамизшароитидакомстокқуртибирйилда 3 марта авлод беради. Қисмантўртинчи марта ҳам авлод тарқатади. Лекин, совуқтушиши билан 4-авлоди қирилибкетади. Личинкаларикўкламваёзфаслларидаанордарахтининг бутун шохшаббасигажойлашиболади. Етиштирилаётганҳосилнингасосийқисмийўқотилишигавасифатинингбузилишигаолибкеладиҳамдакомстокқурти карантин зараркунандабўлганиучунанормевасининг чет давлатларга экспорт қилинишигаҳамсалбийтаъсиркўрсатади.
Наманган вилоятиЎсимликлар карантин ва химояси бошкармасиНаманган туманинспекторлари:Усмонова Эхтибор
Эгамбердиев Анваржон