Ro‘yxatgaolishqandayamalgaoshiriladi?
Mazkur jarayon uch bosqichda amalga oshiriladi. Birinchisi, tayyorgarlik bosqichi bo‘lib, uchyilgayaqinvaqtdavometadi. Ikkinchisi, asosiybosqichbo‘lib, bundabevositaaholiniro‘yxatgaolishamalgaoshiriladi, ya’niaholito‘g‘risidagima’lumotlaryig‘iladi, nazorattekshiruvio‘tkaziladivaaholiniro‘yxatgaolishmateriallaritopshiriladi. Butaxminanikkioymuddatnitashkiletadi.
So‘nggibosqichqariybuchyildavometib, olinganma’lumotlarkodlashtirishyordamidatahlilqilinib, natijalare’lonqilinadi. Ro‘yxatgaolishjarayonidato‘planadiganstatistikma’lumotlaryagonaelektronaxborotlartizimigakiritiladi. Ya’nibundanbuyog‘igaqog‘ozbozlikdanvozkechib, zamonaviytexnologiyalarnijoriyetishgae’tiborqaratiladi. O’zbekistonningmukammalkadastrxaritasiyaratiladi Aholiniro‘yxatgaolishbarobaridayanabirmuhimvazifanibajarishko‘zdatutilgan. Bu hududlarnixaritalash, aholipunktlaridagiuylarningro‘yxatinituzishbilanbog‘liqmasala. Turarvanoturarjoylarninganiqsoni, holati, foydalanilmayyotganyokimuddatinio‘tabbo‘lganbinolarnibelgilabolishbilantegishlihududlardauy-joy, sanoatob’ektlarniqurishvata’mirlashmasalalarigaoydinlikkiritishmumkinbo‘ladi. Birso‘zbilanaytganda, respublikaningyangimukammalkadastrxaritasiyaratiladi. Rejaaniq, vazifamas’uliyatli Keyingiyildamas’ulmutasaddilarniqaynoqishjarayonikutibturibdi. Ularnimuvaffaqiyatlibajarishbilanviloyatningharbirshahari, tumanidantortibmahallasiyuko‘chasiga, chekkaqishloqvaolisovullarigachaaloqadorbo‘lganbarchama’lumotlarnio‘zidaaksettirganyagonaaxborotbazasigaegabo‘lamiz. Buqimmatlima’lumotlaresabizgabugun, ertagavayaqinkelajakdajudaasqotadi. Mamlakatniijtimoiy-iqtisodiyrivojlantirishmaqsadidaishlabchiqilayotganko‘pyillikdasturlar, amalgaoshirilayotgantizimlio‘zgarishlarvabelgilabolinayotganrejalarmanzilaniqbo‘lsagina, yuqorisamaraberadi. Demak, mazkurjarayonbilanshuchoqqachae’tibordanchetdaqolibkelgansohagachinakampoydevorqo‘yiladi, deyishharjihatdanto‘g‘ribo‘ladi.
Aholiniro‘yxatgaolishnimauchunkerak? U nechabosqichdao‘tkaziladi? Mazkurtadbirbizganimaberadi? Aholisoniniro‘yxatgaolishmamlakatdayashovchibarchagategishlibo‘lgandemografik, iqtisodiyvaijtimoiyma’lumotlarniyig‘ish, umumlashtirish, baholash, tahlilvae’lonqilishningyagonajarayonidir. U aholito‘g‘risidagima’lumotlarningasosiymanbaibo‘lib, kelgusi 10-20 yillikrivojlanishningprognozko‘rsatkichlarinihisoblashuchunishonchlipoydevoryaratadi. Aholimigratsiyasito‘g‘risidagima’lumotlarshakllantiriladi. O’znavbatida, hududlarniijtimoiy-iqtisodiyrivojlantirish, aholibandligi, ayollarvabolalarsalomatliginiyaxshilashvaoilalargayordamko‘rsatishbo‘yichadasturlarnimanzilliishlabchiqishdaaxborottarzidafoydalaniladi. Aholisoniniishonchlihisoblashbo‘yicharasmiystatistikatizimidaasosiyrolo‘ynaydi.